“‘‘Vandaag zijn het mensen zonder papieren. Wie volgt morgen?’’

Het ‘strengste migratiebeleid ooit’ in België dreigt opnieuw een grens te verleggen. Als het aan minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) ligt, mag de politie binnenkort, al dan niet met een medewerker van de Dienst Vreemdelingenzaken, de toegang forceren tot de woning van een persoon zonder papieren om hem dan in een gesloten detentiecentrum te steken, met oog op deportatie.

Elke dag zien we bij Artsen Zonder Grenzen wat ons restrictieve migratiebeleid doet met onze patiënten. Mensen die in hun thuisland, op hun migratieroute, of hier zodanig veel geweld, verlies, en ontbering meemaken dat ze met zware trauma’s zitten. Zo goed als al onze patiënten in België kampen met depressie, posttraumatische stress, angsten, of zelfmoordgedachten.

‘Neem nu Ahmed*. Hij vluchtte naar België en werd hier letterlijk als slaaf behandeld door zijn werkgever. Hij werd al opgevolgd als slachtoffer van mensenhandel, en moest alsnog drie keer achter elkaar naar een detentiecentrum. Dat is onmenselijk!’ De dokter die me vertelt wat er gebeurd is met haar patiënt, briest van verontwaardiging. Boosheid en angst, machteloosheid en verdriet zijn emoties die bij het werk horen bij Artsen Zonder Grenzen. Het is altijd moeilijk, maar wanneer het gaat om patiënten in België, komt het wel heel dicht bij huis.

Het is pijnlijk om te zien hoe het Belgische migratiebeleid mensen systematisch uitsluit van opvang en zorg. Dit draagt rechtstreeks bij aan aftakeling van hun mentale en fysieke gezondheid. Ook bij de psychologe van ons team zit het erg hoog. ‘Ik had net een papa van drie jonge kinderen, die op straat in een tentje sliep. De man komt uit Bosnië en is zijn vrouw al verloren. De politie heeft hem vastgepakt en gezegd dat als ze hem nog op straat vinden, dat ze zijn kinderen afpakken! Die man is doodsbang, zijn kinderen ook.’

Hoe zou u zich voelen, wanneer u weet dat de politie elk moment met geweld kan binnenkomen?

Wie erin slaagt zonder wettig verblijf een dak boven het hoofd te vinden, heeft vaak al een uitputtende strijd geleverd om een minimum aan waardigheid te behouden. Moet België hen ook dat laatste afnemen?

Een thuis hoort een veilige haven te zijn, het is dan ook een fundamentele determinant voor de gezondheid, ongeacht iemands verblijfsstatuut. Hoe zou u zich voelen, wanneer u weet dat de politie elk moment met geweld kan binnenkomen? Deze maatregel zal mensen nog dieper de schaduw in duwen. Ze zullen hulp mijden, minder bescherming zoeken en nog kwetsbaarder worden. Daardoor escaleren problemen, met zwaardere en uiteindelijk duurdere zorg tot gevolg.

Als de wet erdoor komt, gaat politie trouwens niet alleen bij mensen zonder papieren kunnen binnenvallen. Ook woningen van mensen die hen onderdak bieden, kunnen geviseerd worden. De betrokken migrant wordt dan opgepakt en naar een gesloten detentiecentrum gebracht. Dit gebeurt met toestemming van een onderzoeksrechter, maar niet omdat ze aangeklaagd worden voor iets, wel om ze het land uit te zetten.

In het wetsontwerp zouden kinderen extra bescherming moeten krijgen, maar mama of papa kan alsnog uit het huis worden gesleept terwijl hun kinderen erop staan te kijken. Het belang van het kind zou centraal moeten staan, maar het wetsvoorstel zelf geeft toe dat de woonstbetreding traumatisch kan zijn. Gezinnen worden dan uit elkaar gerukt en kinderen worden dan gescheiden van hun ouders, hoe is dat in het belang van het kind?

Politie inzetten om jacht te maken op mensen zonder papieren maakt onze samenleving niet veiliger. Het zaait meer angst, verdiept trauma en ondermijnt de gezondheid en menselijke waardigheid. Niet alleen die van wie geviseerd wordt, maar van hun naasten, hun omgeving en uiteindelijk van ons allemaal. Vandaag zijn het mensen zonder papieren. Wie volgt morgen?

*Ahmed is een fictieve naam omwille van privacyredenen.