“‘Vijanden, aartsvijanden en politieke vrienden’

Voor humanitaire hulp heeft België op jaarbasis 170 miljoen euro veil. Dat kondigde Buitenlandse Zaken vorige maand trots aan. In een mooie zaal van het Egmontpaleis, waar de ngo-goegemeente mee aan tafel schoof, werd voor het eerst in veertien jaar een nieuwe strategie voorgesteld. 70 procent van dat budget is flexibel geld dat door lokale organisaties gericht ingezet kan worden daar waar de nood het hoogst is.

‘Efficiëntie’ is het codewoord. België moet een betrouwbare partner zijn, waarop landen in crisis kunnen rekenen om mensen te beschermen zodat ze een waardig en menselijk leven kunnen leiden. Humanitaire hulp is immers gelinkt aan veiligheid en stabiliteit en baant de weg naar vrede, wat dan weer verbonden is met de grote uitdagingen op het vlak van migratie en klimaat. Een voluntaristische boodschap, waarop applaus volgde.

In die boodschap zit zowat alles vervat waar het het afgelopen jaar goed fout ging. Er is bij het groeiende aantal rechtse regeringen wereldwijd bijzonder weinig animo voor solidariteit en voor de bescherming van kwetsbare mensen. De excessieve verheerlijking van de eigen identiteit leidt steevast tot de vernedering en – erger – tot de ontmenselijking van ‘de ander’. De ongeziene brutaliteit die dat mogelijk maakt, zorgt voor bitter lijden, zoals pakweg in Minneapolis en in veel grotere mate in heel Palestina. Hier is geen sprake van bescherming voor mensen in nood.

Pierre Krähenbühl, directeur-generaal van het Internationale Comité van het Rode Kruis en eregast op die persconferentie over de humanitaire strategie, wees op de rechterlijke en politieke verantwoordelijkheid van staten ten aanzien van elkaar en het belang van de toepassing van het internationaal recht: ‘Dehumanisatie kan niet mainstream worden. Het internationaal humanitair recht biedt een kader om de internationale veiligheid en de persoonlijke veiligheid naar elkaar toe te laten groeien.’

Hij pauzeerde. Toen kwam zijn vraag: ‘Bent u bereid dit wettelijk kader ook toe te passen op uw vrienden?’ Het werd een pak stiller in de zaal en minister Prévot sloeg Pilatusgewijs even de ogen ten hemel. Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.

Het valt Europa én België inderdaad zwaar om hun vrienden, Israël en Amerika, op hun verfoeilijke, machtsdronken mensenrechten-schendingen aan te spreken. Europa, laat staan België, is immers niet in staat om de plaats in te nemen die het al die jaren aan zijn bondgenoot liet. Zo zullen ze de impact van de afgeknapte USAID-projecten nooit teruggedraaid krijgen, wat België of Europa ook zouden wensen voor de wereld, welk budget ze ook uittrekken.

In het focuskatern geven we feiten, cijfers en concrete voorbeelden van de rampzalige gevolgen die de razendsnelle afbouw van USAID had op vluchtelingen in Jordanië, op de gezondheidszorg en vredesopbouw in Syrië, op de vrijheid van meningsuiting. De impact na één jaar wordt stilaan onderzoek-baar en reikt bijzonder ver. Het afgelopen jaar hebben meer mensen honger, zijn ze ongezonder en minder opgeleid. Volgens Boston University zijn er al 600.000 doden te tellen ten gevolge van de USAID-besparingen. Dat kan oplopen tot 14 miljoen in 2030, volgens het toonaangevende The Lancet. Zo wordt Trump een onverholen massamoordenaar. Hoog tijd om zich te beschermen tegen deze politieke vriend, het bestaande internationale wettelijke kader kan daar bij helpen.