Hoe ernstig moeten we Trumps Raad voor Vrede nemen?

Woman in a light sweater sits backward on a chair, arms resting on the backrest, against a plain background.

Tine Danckaers

18 juni 2026

De Raad voor Vrede, die Amerikaans president Donald Trump onder auspiciën van de Verenigde Naties heeft opgericht en waarvan hij voorzitter-voor-het-leven is, schiep hoge verwachtingen voor het door Israël in puin geschoten Gaza. De realiteit is echter weerbarstiger, net als de grillen van de president.

Begin dit jaar lanceerde de Amerikaanse president Donald Trump in het Zwitserse Davos formeel zijn Raad voor Vrede (RvV) voor Gaza. Daarvoor had hij, met resolutie 2803, het mandaat van de Verenigde Naties gekregen. Maar de introductie in Davos was trumpiaans: de Amerikaanse president schotelde zijn toehoorders een pakket voor dat zowel een verrassing als tal van onduidelijkheden bevatte.

De verrassing die Trump op 18 januari meebracht naar het Wereldeconomisch Forum bestond erin dat hij het mandaat van zijn Vredesraad voor de wederopbouw van Gaza zomaar even had uitgebreid en niet zou beperken tot Gaza. Trump, op dat moment geen anderhalve maand meer verwijderd van de oorlog tegen Iran, mikt met zijn Raad voor Vrede op vredesherstel in conflictregio’s over de hele wereld.

Met de introductie van deze “algemene” Vredesraad steekt Trump wel degelijk zijn middelvinger op naar de Verenigde Naties. Zelf is hij kroondrager en almachtige, levenslange voorzitter met zeggenschap over alles. Hij kiest wie in de bestuursraden zetelt en wie een plekje in de raad krijgt. Dat doet hij niet als president maar op persoonlijke titel.

Vredesraad – interactieve schema

Klik op de gekleurde vlakken voor extra informatie.

Deze infografiek werd gemaakt met de hulp van Claude.AI

Van de 60 landen die hij uitnodigde om in de Vredesraad te zetelen, gingen er uiteindelijk maar 27 overstag. Of bijvoorbeeld Egypte en Jordanië echt uit overtuiging toetraden of zich eerder onder druk gezet voelden, is vooralsnog niet duidelijk. Maar opvallend is de samenstelling van de twee bestuursraden: figuren met sterke banden met Israël zetelen naast wazige miljonairs. Palestijnse namen zijn er niet terug te vinden, ook niet in de bestuursraad voor Gaza.

De Palestijnen zijn dan weer wel geconcentreerd in het Palestijnse bestuurscomité voor Gaza, dat op de onderste trede van de Vredesraadladder staat. Het is een tijdelijk bestuur dat voornamelijk uit Palestijnse technocraten bestaat, met aan het hoofd Ali Shaath, een voormalige minister van de Palestijnse Autoriteit.

Het comité wordt verondersteld toe te zien op het dagelijkse bestuur van Gaza. Dat is voorlopig een onuitvoerbare opdracht, want tot het moment van schrijven (mei ‘26) wordt ieder lid van deze vijftienkoppige raad de toegang tot Gaza ontzegd door Israël. Bovendien lanceerde Donald Trump, samen met Israël, op 28 februari zijn oorlog tegen Iran. Die oorlog doorkruist alle plannen en legt de geldbronnen voor de wederopbouw van Gaza droog.

Of we de Vredesraad echt ernstig moeten nemen of niet, zal de toekomst uitwijzen. Een chronologische blik op de ontstaansgeschiedenis ervan helpt alvast om de contouren en knelpunten te begrijpen:

4 februari 2025

Het Gaza-Rivièra-plan

President Trump heeft het dan al voor de eerste keer over de “herontwikkeling” van het platgebombardeerde Gaza. Het plan choqueert de wereld. De smalle strook, aldus Trump, zal de Rivièra van het Midden-Oosten worden. Palestijnen zullen gedeporteerd en elders hervestigd worden en de VS zullen de controle over Gaza overnemen. Zijn ontwikkelingsplannen voor Gaza worden wereldwijd verworpen.

Een half jaar later, in september, publiceert de Amerikaanse krant The Washington Post de contouren van het verder uitgewerkte plan dat op tafel ligt. Daaruit blijkt nog maar eens hoe het de bedoeling is om het vernielde Palestijnse gebied om te vormen tot een rijke regio die bedrijven en toeristen moet aantrekken.

Palestijnen die grond bezitten, zullen uitgekocht worden en moeten zich elders vestigen, is het idee. De vele andere Palestijnen kunnen verkast worden naar andere landen. Daarbij valt de naam Zuid-Soedan.

Palestijnen die grond bezitten, zullen uitgekocht worden en moeten zich elders vestigen. De vele andere Palestijnen kunnen verkast worden naar andere landen. Daarbij valt de naam Zuid-Soedan.

29 september 2025

Het 20-puntenplan

Tijdens een persconferentie in het Witte Huis stelt de Amerikaanse president Donald Trump, geflankeerd door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, een 20-puntenplan voor Gaza voor. Volgens Trump werd dat plan zowel door Israël als Hamas ondertekend, wat Hamas weerlegt. ‘We gaan voor eeuwige vrede in de regio’, aldus de president die het een grote stap noemt in het beëindigen van de Gaza-oorlog. Die is op dat moment al bijna twee jaar aan de gang en telt meer dan 66.000 Palestijnse doden. Als Hamas zou blijven weigeren om het vredesplan te ondertekenen, en dus in weerwil van zijn eigen verklaring, wil Trump het hoe dan ook ten uitvoer brengen.

Op 9 oktober 2025 tekenen Israël en Hamas wel een akkoord over een onmiddellijk staakt-het-vuren, de eerste fase van een vredesakkoord. Het bijbehorende document is getiteld: Uit te voeren stappen voor president Trumps voorstel tot een alomvattend einde van de oorlog in Gaza. Naast het staakt-het-vuren bevat het akkoord een trapsgewijze terugtrekking door Israëlische troepen uit Gaza, de vrijlating van Israëlische en Palestijnse gijzelaars, en de toegang van noodhulp.

Daarbovenop is er de verbintenis dat Palestijnen toch in Gaza kunnen blijven. Het bestuur van Gaza zal voorlopig evenwel in handen van een internationaal bestuur komen, niet in dat van de Palestijnen. Het staakt-het-vuren gaat in op 10 oktober, maar wordt vanaf dag één door Israël geschonden. Volgens Al Jazeera zou het dat tussen 10 oktober en 14 april 2400 keer doen. Dat is op 180 van de 202 dagen.

Het nieuwsplatform volgde, via mediaberichtgeving en rapporten van de VN en Gazaanse bronnen, nauwgezet het aantal aanvallen vanuit de lucht, artillerie en directe beschietingen. 19 en 29 oktober worden opgetekend als de meest gewelddadige dagen, waarbij 154 Palestijnen in Gaza gedood worden. De zware aanval van 19 oktober is een reactie op de dood van twee Israëlische soldaten in Rafah, volgens Israël het werk van Hamas dat daarmee het staakt-het-vuren schaadde. Hamas ontkent.

17 november 2025

VN geeft Trump mandaat

De VN-Veiligheidsraad verwelkomt de oprichting van de Raad voor Vrede en geeft die binnen resolutie 2803 een mandaat om het vredesplan te verwezenlijken. De Veiligheidsraad machtigt de betrokken lidstaten ook om, onder de vleugels van de RvV, een tijdelijke Internationale Stabilisatiemacht in Gaza op te richten.

Volgens een rapport van de WHO zal alleen al de heropbouw van het gezondheidssysteem in Gaza de komende vijf jaar 10 miljard dollar kosten.

18 januari 2026

De formele lancering

Op het Wereldeconomisch Forum in Davos doet de Amerikaanse president Donald Trump formeel uit de doeken hoe zijn omstreden Raad voor Vrede eruit zal zien. Oorspronkelijk zou die Vredesraad een soort stabiliseringsraad voor Gaza worden. In resolutie 2803 van de VN-Veiligheidsraad werd ze dan ook opgenomen als een orgaan dat de heropbouw en bestuur voor Gaza zou opvolgen. In 2027 zou de Palestijnse Autoriteit dat bestuur overnemen.

Maar in Davos komt Trump met een gewijzigd plan op de proppen. De RvV zal zich niet langer beperken tot Gaza, maar wordt een structurele mondiale Vredesraad die mikt op stabilisering, goed bestuur en vredesherstel in conflictregio’s over de hele wereld. De concurrent van de Verenigde Naties is geboren. Trump zal ongeveer 60 landen uitnodigen, waaronder ook Rusland, China en India. Terwijl veel Europese lidstaten wel uitgenodigd worden, krijgt ons land, net zomin als Denemarken, een invitatie. Na een slecht gevallen speech van de Canadese premier trekt Trump die van Canada weer in.

18 februari 2026

De eerste zitting

De Raad voor Vrede komt voor het eerst bijeen in Washington met 27 landen (zie organigram). Maar in totaal zullen vertegenwoordigers van 49 landen en de Europese Unie aanwezig zijn. De EU weigerde een vaste zetel in de RvV, maar neemt deel als waarnemer.

Ook een groot deel van de uitgenodigde Europese lidstaten en andere landen die evenmin ingingen op Trumps uitnodiging, treedt op als waarnemer. Op de agenda staat alvast de financiële steun voor de wederopbouw van Gaza.

9 leden zeggen een gezamenlijk bedrag van 7 miljard dollar toe. De VS belooft 10 miljard dollar financiële steun. De Amerikaanse president zegt niet uit welke pot dat geld moet komen. Volgens een schatting van de Wereldbank zal het totale kostenplaatje voor de wederopbouw van Gaza minstens 70 miljard dollar bedragen. Waar de rest van het geld vandaan zal komen, blijft eveneens een groot vraagteken.

Mei 2026

Ontluisterend beeld

Tegen het nieuwsagentschap Reuters zeggen welingelichte bronnen dat op 10 april de RvV slechts een kleine fractie van de toegezegde 17 miljard dollar heeft ontvangen. Enkel de VS, de Verenigde Arabische Emiraten en Marokko hebben een financiële bijdrage gestort, samen goed voor amper 1 miljard dollar. De bronnen benoemen, weinig verrassend, de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, die dan anderhalve maand duurt, als grote “spelbreker”.

Het Nationaal Comité voor de Administratie van Gaza krijgt intussen nog altijd geen toegang tot Gaza. Maar, volgens diezelfde bronnen, kan het comité onmogelijk operatief worden omdat er geen geld beschikbaar is. Alleen nog maar het verbeteren van de gezondheidssituatie geeft een ontluisterend beeld van de enorme noden voor de heropbouw van Gaza. Volgens de laatste briefing van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, in maart 2026, zijn er sinds 7 oktober 2023 maar liefst 172.040 gewonden gevallen.

Meer dan 1800 ziekenhuizen en andere gezondheidsvoorzieningen in Gaza werden vernield of beschadigd. Meer dan 70 procent van de medische apparatuur is ongeschikt, amper de helft van de essentiële medicijnen is beschikbaar. Volgens een rapport van de WHO van 25 april zal alleen de heropbouw van het gezondheidssysteem in Gaza de komende vijf jaar al 10 miljard dollar kosten.

‘Geen onschuldig ijdel projectje’

Het vredesplan voor Gaza en de wederopbouw ervan vormen de eerste testcase voor Trumps Vredesraad. Maar daar loopt het alvast grondig fout. De overdracht van het bestuur en de ontwapening van Hamas worden op twee manieren vertaald. Hamas ontkent dat het akkoord gaat met ontwapening, wat Washington verzekert. Bovendien garandeert het vredesplan geen oprichting van een Palestijnse staat.

‘De Vredesraad is een gevaarlijke aanval op het internationaal recht en een poging om een parallelle besluitvormingsstructuur te creëren’, reageerde mensenrechtenorganisatie Amnesty International op 23 februari van dit jaar. ‘Daarmee omzeilt en ondermijnt de raad de Verenigde Naties en internationale gerechtelijke instellingen.’ Het is de toon van veel critici en waarnemers, maar die zijn het niet eens of de RvV ernstig te nemen is of niet. Het zal geen alternatief voor de Verenigde Naties worden, zeggen experten van de International Crisis Group.

Maar ze voegen er meteen aan toe dat we die Vredesraad niet mogen minimaliseren. ‘Het is nu ook weer geen onschuldig ijdel projectje’ en vormt wel degelijk een bedreiging voor de internationale samenwerking. Ook Hugh Lovatt van de European Council of Foreign Relations is die mening toegedaan.

Lovatt acht het onwaarschijnlijk dat Trump de VN zomaar zal vervangen door een raad waarin noch Rusland, China, Afrikaanse staten, noch het grootste deel van Europa zetelen. Maar ook hij waarschuwt voor de klappen die de RvV toedient aan een gevestigde orde die na de Tweede Wereldoorlog doordacht en moeizaam werd opgebouwd.

Deze analyse werd geschreven voor MO*160, het zomernummer van MO*magazine. Vind je dit artikel waardevol? Word dan proMO* voor slechts 4,60 euro per maand en help ons dit journalistieke project mogelijk maken, zonder betaalmuur, voor iedereen. Als proMO* ontvang je het magazine in je brievenbus én geniet je tal van andere voordelen.