België klimaatneutraal in 2050? Niet aan dit tempo, zegt FOD Volksgezondheid

‘Aan het huidige tempo volgt België geen traject dat verenigbaar is met klimaatneutraliteit tegen 2050’, is de conclusie van de Transitiebarometer 2026, die voor de derde keer wordt uitgegeven door de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid.

Aan de hand van meer dan honderd indicatoren beoordeelt dat rapport of de huidige ontwikkelingen België op weg helpen naar klimaatneutraliteit tegen 2050. 

Elektrificatie

In 2024 lag de Belgische uitstoot van broeikasgassen al 32% lager dan in 1990. Een positieve evolutie, maar ze volstaat niet. Fossiele brandstoffen waren twee jaar geleden nog steeds goed voor 69% van het finale energieverbruik, tegenover ongeveer 16% voor hernieuwbare energie. 

Een snellere elektrificatie en verdere uitrol van hernieuwbare energie, in combinatie met een lager energieverbruik, zijn daarom essentieel, zegt de barometer.

De meer duurzame productie van stroom en warmte doet de uitstoot dalen aan een tempo dat klimaatneutraliteit al vóór 2050 zou mogelijk maken. Ook de productiecapaciteit voor hernieuwbare energie neemt snel toe. Als deze dynamiek nu ook gepaard kan gaan met een veel sterkere elektrificatie van het finale energieverbruik, komt de klimaatneutraliteit sneller in zicht.

Industrie en gebouwen

In de industrie is de uitstoot sinds 1990 met 42 procent gedaald. Die daling is de afgelopen jaren nog versneld en komt vooral op het conto van de chemische sector en de productie van minerale producten. 

Toch is deze evolutie ook voor interpretatie vatbaar, zegt het rapport. “Ze weerspiegelt onder meer structurele verbeteringen, maar kan ook gedeeltelijk het gevolg zijn van een daling of verplaatsing van bepaalde productieactiviteiten.”

Ook bij gebouwen is er vooruitgang en is er al sinds 2022 een sterke daling ingezet.

Andere indicatoren schetsen een meer genuanceerd beeld. In 2025 werden vijf keer minder warmtepompen verkocht dan verwarmingstoestellen op fossiele brandstoffen. Ook bijkomende inspanningen op het vlak van renovatie zijn nodig om de daling van de uitstoot op lange termijn te bestendigen. 

Landbouw en transport

In de landbouw daalt de uitstoot van veeteelt en bemesting. Ook de indicatoren voor de veestapel, vleesconsumptie en stikstofhoudende meststoffen vertonen een dalende trend. Toch is de totale uitstoot van de landbouwsector de afgelopen tien jaar nauwelijks gedaald, onder meer door de toename van de uitstoot door het verbruik van fossiele energie.

In de transportsector blijft de evolutie naar klimaatneutraliteit nog een verre droom. In 2024 lag de uitstoot van het binnenlandse vervoer nog steeds 19% hoger dan in 1990. Het wagenpark blijft groeien en er is geen structurele verschuiving naar het openbaar vervoer, het spoor of de binnenvaart zichtbaar. 

Bij het internationale vervoer is de situatie nog uitgesprokener: de uitstoot van de luchtvaart en de scheepvaart lag 67% hoger dan in 1990.

Natuurlijke koolstofopslag 

De Transitiebarometer 2026 wijst ten slotte op een zorgwekkend signaal op het niveau van de natuurlijke koolstofopslag: in 2024 namen bossen en graslanden netto slechts 0,6% van de Belgische territoriale uitstoot op. Dat komt neer op maar liefst 80% minder netto-opname dan in 1990. 

‘Die trend ombuigen is essentieel om onze doelstellingen voor 2030 te halen en de resterende uitstoot tegen 2050 te compenseren’, zeggen de auteurs van het rapport.

De barometer benadrukt daarnaast ook het belang van de uitstoot van onze consumptie, want vooral als we rekening houden met ingevoerde goederen en diensten, blijkt België een netto-importeur van broeikasgasuitstoot te zijn. ‘De klimaattransitie vereist dus ook veranderingen in onze productie- en consumptiepatronen.’