Burgeroorlog in Soedan escaleert: drone-aanvallen nemen toe

Bij droneaanvallen in de regio Kordofan en de staat Witte Nijl, zijn deze maand al meer dan tweehonderd burgerslachtoffers gevallen, zegt het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN (OHCHR).

In Soedan woedt sinds april 2023 een strijd tussen de rebellen van de Rapid Support Forces (RSF) en het nationale leger - de Soedanese strijdkrachten (SAF) - over de controle in het land.

In West-Kordofan hebben droneaanvallen van de Soedanese strijdkrachten minstens 152 burgers gedood. De aanvallen troffen dichtbevolkte gebieden, waaronder ziekenhuizen en markten.

Het conflict heeft zich ook verspreid naar de staat Witte Nijl, waar aanvallen gericht waren op de hoofdstad Kosti en elektriciteitsvoorzieningen, met wijdverspreide stroomuitval tot gevolg.

Drie jaar oorlog

‘Het is zeer verontrustend dat, ondanks meerdere waarschuwingen en oproepen, de partijen in het conflict in Soedan steeds krachtigere drones gebruiken in bevolkte gebieden’, zegt Volker Türk, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten.

‘Het is binnenkort drie jaar geleden dat het zinloze conflict in Soedan begon, dat miljoenen levens en bestaansmiddelen heeft verwoest. Toch blijft het geweld zich maar verspreiden, aangewakkerd door deze nieuwe oorlogstechnologieën. Het is hoog tijd dat hier een einde aan komt.’

Ook deelstaat Zuid-Darfoer is zwaar getroffen, met grote schade bij droneaanvallen op 12 en 13 maart. In West-Darfoer veroorzaakten aanvallen op een markt in Akidong een enorme explosie die ook de grensovergang bij Adre trof - een cruciale levensader voor de levering van humanitaire hulp en een belangrijke route om wijdverspreide hongersnood te voorkomen.

Tsjaad

Verder dreigt het conflict ook steeds nadrukkelijker uit te breiden naar Tsjaad en zo bredere regionale instabiliteit te veroorzaken. Op 16 maart trof een dodelijke droneaanval de grens tussen Soedan en Tsjaad, waarbij zeventien mensen omkwamen en meerdere mensen gewond raakten. Lokale ooggetuigen vertelden verslaggevers hoe de aanvallen rouwende mensen op een begrafenis en ook spelende kinderen troffen.

Na de aanval heeft Tsjaad zijn veiligheidstroepen langs de grens tussen Soedan en Tsjaad versterkt. Vorige week bevestigde de Tsjaadse president Mahamat Idriss Deby in een verklaring op sociale media dat het Tsjaadse leger opdracht had gekregen om ‘te reageren op elke aanval vanuit Soedan’.

‘Ondanks krachtige waarschuwingen aan de verschillende strijdende partijen in het conflict in Soedan en de sluiting van de grens, is de grensstad Tine opnieuw het doelwit geweest van een droneaanval’, aldus een woordvoerder van de Tsjaadse regering. ‘Deze laatste extreem ernstige aanval heeft de dood van zeventien van onze landgenoten veroorzaakt en verschillende anderen verwond.’

Ontheemding

In Soedan zelf zijn momenteel naar schatting 9 miljoen mensen uit hun huizen verdreven door het conflict, zegt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Daarmee is het een van de grootste ontheemdingscrises ter wereld.

De laatste weken zijn wel naar schatting 3,8 miljoen burgers begonnen met de terugkeer naar huis, met name naar Khartoum en de oostelijke regio's. Maar ook daar worden ze geconfronteerd met tal van problemen, zoals het verlies van hun bestaansmiddelen, schade aan de infrastructuur en een gebrek aan toegang tot basisvoorzieningen. Ruim de helft van de ontheemden zijn kinderen.

Vergeten crisis

Rapporten van humanitaire organisaties schetsen een somber beeld van de omstandigheden waarmee burgers worden geconfronteerd. Artsen zonder Grenzen (Médecins Sans Frontières, MSF) meldt dat burgers een groot risico lopen om gewond te raken door achtergebleven explosieven. Er werden al 23 incidenten geregistreerd waarbij mensen ernstig gewond raakten, onder wie 7 kinderen.

Het VN-Kinderfonds Unicef meldt dat gelijktijdige uitbraken van cholera, mazelen, dengue en hepatitis de nationale gezondheidszorgsystemen, die al behoorlijk verzwakt waren, hebben doen kraken.

Het Wereldvoedselprogramma meldt dan weer dat momenteel 21,2 miljoen mensen in Soedan te kampen hebben met voedselonzekerheid, en dat vrouwen en kinderen onevenredig zwaar worden getroffen.

Talrijke regio's lopen het risico op hongersnood en kampen met ernstige tekorten aan voedsel, schoon water, gezondheidszorg en andere basisvoorzieningen.

De VN-agentschappen doen wat ze kunnen, met watertanks in opvangcentra, vaccinatieprogramma’s en voedselhulp. Unicef heeft ruim 25.000 kinderen behandeld voor ondervoeding en meer dan 540.000 kinderen gevaccineerd tegen mazelen en rodehond.

Maar die inspanningen worden ernstig belemmerd door chronische onderfinanciering. Van de 2,9 miljard die nodig is voor het humanitaire responsplan voor Soedan, is nog maar 454 miljoen dollar gevonden - nauwelijks 16%. Daarnaast is nog eens 1,6 miljard dollar nodig om vluchtelingen en gastgemeenschappen in buurlanden te bereiken, zeggen de agentschappen.