Drie keer vaker perfecte omstandigheden voor bosbranden

Over de hele aarde zien we steeds meer natuurbranden op meerdere plaatsen tegelijk omdat daar de juiste omstandigheden heersen om een vuurzee aan te wakkeren. Landen hebben dan vaak niet voldoende middelen om al die branden te blussen, en hulp van buurlanden is niet altijd mogelijk omdat zij vaak bezig zijn met eigen bluswerk, merken de auteurs van de studie op. Meer dan de helft van de toename aan bosbranden wordt veroorzaakt door de klimaatverandering en het gedrag van de mens zelf, zeggen ze.

Warm en droog

In 1979 en de daaropvolgende vijftien jaar waren er wereldwijd gemiddeld 22 dagen per jaar met zogeheten “synchrone” weersomstandigheden voor brand, waarbij verschillende plaatsten op aarde de juiste condities hebben om in vlammen op te gaan. In 2023 en 2024 was dat al het geval op meer dan 60 dagen per jaar.

De onderzoekers keken niet naar de daadwerkelijke vuurhaarden, maar wel naar de weersomstandigheden die heersten tijdens grote natuurbranden: warm weer met sterke wind, droge lucht en droge ondergrond.

‘Dit soort veranderende condities vergroten de kans dat er in veel gebieden tegelijk branden zullen ontstaan die zeer moeilijk te blussen zijn’, aldus medeauteur van de studie John Abatzoglou, brandwetenschapper aan de Universiteit van Californië.

Regio's die vroeger op verschillende tijdstippen een brandseizoen hadden en middelen konden delen, blijken volgens het onderzoek steeds vaker te overlappen. ‘En dat is waar het misgaat’, zegt Abatzoglou.

Zuid-Amerika hardst getroffen

Meer dan 60% van de wereldwijde toename van zulke ‘synchrone brand-dagen’ kan worden toegeschreven aan klimaatverandering door de verbranding van kolen, olie en aardgas, zegt hoofdauteur Cong Yin. Hij onderbouwt die uitspraak met de resultaten van computersimulaties die de afgelopen 45 jaar hebben vergeleken met een fictieve wereld zonder toegenomen broeikasgassen door de verbranding van fossiele brandstoffen.

De Verenigde Staten kenden tussen 1979 en 1988 gemiddeld 7,7 synchrone brand-dagen per jaar. Maar in de afgelopen tien jaar is dat gemiddelde gestegen tot 38 dagen per jaar, aldus Yin.

Dit is echter niets vergeleken met de zuidelijke helft van Zuid-Amerika: de regio kende tussen 1979 en 1988 gemiddeld 5,5 dagen met deze omstandigheden. In het afgelopen decennium is dat gestegen tot 70,6 dagen per jaar – in 2023 zelfs 118 dagen.

Enkel Zuidoost-Azië zag een afname van het aantal dagen met de ideale condities voor brand, waarschijnlijk omdat het daar vochtiger wordt, aldus Yin.