Huurdiscriminatie nauwelijks afgenomen

Huurdiscriminatie treft mensen met een handicap, etnische minderheden en mensen met een precaire sociaaleconomische positie. Het fenomeen is wereldwijd zichtbaar, en bovendien is het de voorbije 25 jaar – zelfs nadat er meer aandacht en aangepaste wetgeving voor was - nauwelijks afgenomen.

Zo hebben tal van studies aangetoond dat etnische minderheden worden gediscrimineerd op de woningmarkt. ‘Toch was onze kennis erg beperkt met betrekking tot andere kwetsbare groepen op de woningmarkt, de verschillen in discriminatie tussen landen en de evolutie doorheen de tijd’, stelt Pieter-Paul Verhaeghe van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), die het onderzoek heeft geleid. ‘Het zijn precies deze vragen die ons nieuwe onderzoek beantwoordt.’

Praktijktesten

De onderzoekers vergeleken discriminatie op de huurmarkt voor vijf wettelijk beschermde discriminatiegronden: etnische afkomst, gender, fysieke of mentale beperking, seksuele geaardheid en sociaaleconomische positie, zoals sociale klasse of inkomen.

Ze analyseerden alle beschikbare praktijktesten naar huurdiscriminatie die wereldwijd tussen 2002 en 2024 werden uitgevoerd. Bij praktijktesten sturen onderzoekers fictieve huurverzoeken naar echte huuradvertenties.

In totaal werden zo 114 studies geanalyseerd, samen goed voor meer dan een half miljoen huurapplicaties in 31 landen.

De resultaten tonen dat etnische minderheden, mensen met een handicap en mensen met een precaire sociaaleconomische positie het sterkst worden gediscrimineerd op de huurmarkt. Zij hebben gemiddeld zo’n 20 procent minder kans op een positieve reactie van verhuurders of vastgoedmakelaars.

‘Wanneer mensen aan huurdiscriminatie denken, gaat het al snel over etnische afkomst’, zegt Verhaeghe. ‘Onze studie toont dat dat inderdaad een van de belangrijkste discriminatiegronden is, maar dat mensen met een handicap of een precaire sociaaleconomische positie even hard worden getroffen. Dit versterkt de ongelijkheid in onze maatschappij.’

Mannen, holebi’s of een Maghrebijnse naam

Ook mannen en holebi’s worden wereldwijd gemiddeld 4 procent minder vaak uitgenodigd voor een plaatsbezoek. Deze vormen van discriminatie worden evenwel niet teruggevonden op de Belgische huurmarkt.

Binnen etnische discriminatie zijn de verschillen onderling erg groot. Wereldwijd worden kandidaten met een Turkse of Maghrebijnse naam het sterkst benadeeld: zij krijgen gemiddeld 28 procent minder positieve reacties. Kandidaten met een Afrikaanse, Oost-Europese of Aziatische naam krijgen 15 tot 18 procent minder positieve reacties.

Huurkandidaten met een Zuid-Amerikaanse achtergrond worden met gemiddeld 6 procent minder positieve reacties het minst sterk benadeeld.

Geografische verschillen

De onderzoekers brachten ook geografische verschillen in kaart. Daaruit blijkt dat etnische discriminatie gemiddeld 16 procent meer voorkomt op de Europese huurmarkt dan in Noord-Amerika.

Ook homoseksuele en lesbische koppels worden in Europa gemiddeld iets sterker gediscrimineerd dan in Noord-Amerika. Voor de andere onderzochte discriminatiegronden werden geen significante geografische verschillen vastgesteld.

Handhaving nodig

Een van de meest opvallende vaststellingen van de studie is dat huurdiscriminatie sinds de eeuwwisseling nauwelijks is afgenomen. De enige uitzondering is discriminatie op basis van sociaaleconomische positie, die wel is gedaald. Dat is opmerkelijk omdat de antidiscriminatiewetgeving de voorbije decennia sterk is uitgebreid, zeker in Europa sinds de invoering van de Racial Equality Directive in 2000.

‘De afgelopen decennia hebben de meeste landen hun antidiscriminatiewetten gevoelig aangescherpt onder druk van Europa en de publieke opinie’, aldus Verhaeghe. ‘Toch blijven die wetten vaak papieren tijgers door het gebrek aan effectieve handhavingsinstrumenten. Op papier is alles goed geregeld, maar in de praktijk worden de wetten niet gecontroleerd.’

Uit eerdere studies blijkt dat huurdiscriminatie in de jaren 1980 en 1990 nog afnam. Die daling lijkt sindsdien echter tot stilstand te zijn gekomen. De onderzoekers pleiten daarom voor meer investeringen in de effectieve handhaving van antidiscriminatiewetgeving.