Xenofoob geweld in Zuid-Afrika treft tienduizenden mensen

Artsen Zonder Grenzen (AZG) spreekt van een golf van geweld en intimidatie tegen migranten in heel Zuid-Afrika. De acties hebben al tienduizenden mensen ontheemd en de toegang tot essentiële gezondheidszorg voor veel getroffen gemeenschappen verstoord. 

AZG spreekt van minstens vier doden en vele gewonden. Er zijn ook woningen van migranten verwoest.

AZG-teams zetten nu noodhulpacties op voor de meest getroffen gebieden Gauteng, KwaZulu-Natal, de West-Kaap en in de grenssteden Musina en Beitbridge tussen Zuid-Afrika en Zimbabwe.

‘Het doet ons veel verdriet om te zien hoe mensen op de vlucht zijn voor pesterijen en geweld, en we zijn solidair met de getroffen gemeenschappen wier recht op gezondheid en waardigheid is geschonden’, zegt noodhulpcoördinator Claire Waterhouse.

‘Onze prioriteit is het verhelpen van de verstoorde toegang tot gezondheidszorg voor degenen die het grootste risico lopen, ongeacht wie ze zijn of waar ze vandaan komen.’

Volgens Waterhouse is de dreiging nog niet voorbij, en kan ze escaleren tot een humanitaire crisis.

Ultimatum

Anti-migratiegroeperingen hadden recent een openbaar ultimatum gesteld waarin alle migranten zonder papieren werden opgeroepen het land te verlaten voor de deadline van 30 juni. De organisatoren richten zich naar eigen zeggen enkel op migranten zonder papieren, maar patiënten van Artsen Zonder Grenzen geven aan dat ook vluchtelingen, asielzoekers en migranten met papieren te maken kregen met bedreigingen, geweld en intimidatie.
 
Tienduizenden mensen, vaak afkomstig uit Malawi, Mozambique, Zimbabwe, Nigeria en Ghana, zijn hun huizen ontvlucht uit angst voor hun veiligheid. Ze zoeken hun toevlucht in parken, kerken, consulaten en elders in Zuid-Afrika, en hebben medische en humanitaire hulp nodig, zegt Artsen Zonder Grenzen. 
 
‘We geven prioriteit aan de onmiddellijke behoeften van jonge kinderen, zwangere vrouwen en slachtoffers van geweld’, zegt verpleegkundige Phumla Tsotetsi. Ze maakt zich ook ernstig zorgen maakt over mensen met chronische aandoeningen die nu amper opvolging hebben van zorg.

Een medisch team van AZG sprak onder meer met een moeder die onlangs door haar huisbaas uit haar woning werd gezet omdat ze geen papieren had. Haar jonge zoon heeft een zeldzame vorm van kanker en dringend nood aan levensreddende chemotherapie. Hij werd uiteindelijk in het ziekenhuis opgenomen, maar het blijft onduidelijk of het gezin in Zuid-Afrika zal kunnen blijven. 

Twee decennia van geweld

Artsen Zonder Grenzen verleent momenteel medische zorg aan zowel Zuid-Afrikanen als migranten, asielzoekers en vluchtelingen in Zuid-Afrika en heeft herhaaldelijk gereageerd op de gezondheidsgevolgen van het xenofoob geweld.

Deze vorm van geweld laait al meer dan twee decennia regelmatig op in Zuid-Afrika, vaak tijdens periodes van sociale en economische spanningen. 

De aanvallen van 2008 waren de dodelijkste: er kwamen minstens 62 mensen om het leven en meer dan 100.000 mensen raakten ontheemd.
 
‘Artsen Zonder Grenzen is al decennialang actief in de regio Zuid-Afrika. Ons team in Zimbabwe is al in actie gekomen en in Mozambique brengen we de medisch-humanitaire behoeften van terugkerende migranten in kaart’, zegt Waterhouse.

‘In tegenstelling tot het beeld dat steeds vaker wordt geschetst dat de xenofobe acties niet zo gewelddadig waren en de gevolgen niet zo catastrofaal, hebben getroffen migranten bij Artsen Zonder Grenzen getuigenissen gedeeld over slechte behandelingen.’  

AZG verzamelde verhalen van patiënten over vernielingen en diefstal van bezit, slagen en verwondingen, discriminatie in plaatselijke zorginstellingen, brandstichting en verschillende vormen van intimidatie met het oog op het verdrijven van migranten naar hun land van herkomst.