“‘‘Wanneer diergeneeskundige zorg dichter bij veehouders komt, verandert alles’’

Bijna 23 miljoen tropische vee-eenheden zijn verspreid over een uitgestrekt gebied van meer dan één miljoen vierkante kilometer. In zo'n context volstaat de klassieke private diergeneeskundige praktijk niet.

Dit roept een eenvoudige vraag op: hoe beschermen we de gezondheid van veestapels, zelfs in de meest afgelegen gebieden? Het antwoord ligt in de Lokale en Private Diergeneeskundige Dienstverlening (LPDD), een model dat de spelregels grondig heeft veranderd.

Een model dat ontstond om een leemte op te vullen

Voor 2003 waren diergeneeskundige diensten vooral geconcentreerd in de landbouwgebieden en in de hoofdstad. De landelijke regio's bleven daardoor grotendeels verstoken van zorg. Die afwezigheid stimuleerde de informele handel in diergeneesmiddelen en bracht de diergezondheid ernstig in gevaar.

Om dat hiaat op te vullen ontwikkelden Dierenartsen Zonder Grenzen België en haar partners de Lokale en Private Diergeneeskundige Dienstverlening (LPDD).

Het doel is duidelijk: toegankelijke, betrouwbare en lokaal aangepaste diergeneeskundige zorg aanbieden, via private dierenartsen die zich op het platteland vestigen én via lokale dierenverzorgers, die binnen de gemeenschappen worden opgeleid.

Dat model vertrekt vanuit het besef dat lokale gemeenschappen zelf het best geplaatst zijn om dagelijks toezicht te houden op de gezondheid van hun dieren, ziekten vroegtijdig op te sporen en de continuïteit van de zorg te verzekeren.

Twintig jaar later spreken de resultaten voor zich: 39 private dierenartsen, meer dan 1.500 lokale dierenverzorgers en een netwerk dat inmiddels 27% van het nationale grondgebied bestrijkt.

Een fundamentele verandering in de toegang tot zorg

Het model heeft de toegang tot diergeneeskundige zorg ingrijpend veranderd.

Waar één dierenarts vroeger verantwoordelijk was voor honderdduizenden dieren, zorgen de lokale dierenverzorgers vandaag voor een dagelijkse aanwezigheid, met gemiddeld één dierenverzorger per 10.727 tropische vee-eenheden. Veehouders hoeven niet langer tientallen kilometers af te leggen om een geneesmiddel of deskundig advies te krijgen.

Diergeneeskundige zorg is nu beschikbaar in de dorpen zelf, vaccinatiecampagnes verlopen efficiënter en het vertrouwen van de veehouders is sterk toegenomen.

De cijfers spreken voor zich: vandaag wordt 88% van de vaccinaties tegen Peste des Petits Ruminants (PPR), 74% van de vaccinaties tegen Contagieuze Boviene Pleuropneumonie (CBPP) en 74% van de vaccinaties tegen pasteurellose bij kamelen uitgevoerd door de LPDD.

In sommige regio's is de vaccinatiegraad tegen CBPP zelfs verzevenvoudigd en die tegen PPR verdrievoudigd. De impact reikt veel verder dan de diergezondheid alleen. Het is een stille revolutie die veestapels beschermt, de productiviteit verhoogt en rechtstreeks bijdraagt aan de voedselzekerheid van rondtrekkende gemeenschappen.

Veerkracht in tijden van onveiligheid

De kracht van het LPDD-model blijkt misschien nog het duidelijkst in regio's die worden getroffen door gewapende onveiligheid. Al meer dan tien jaar zijn wegen gevaarlijk, zijn verplaatsingen beperkt en zijn sommige gebieden nauwelijks nog bereikbaar.

Toch blijven de lokale dierenverzorgers actief. Ze maken gebruik van markttransport, vertrouwen vaccins toe aan betrouwbare tussenpersonen, vervoeren ze in gekoelde boxen en houden de koudeketen in stand dankzij zonne-energie.

Ondanks de moeilijke omstandigheden hebben in 2025 maar liefst 749 teams van lokale dierenverzorgers ongeveer 25 miljoen dieren gevaccineerd in 46 departementen, ten voordele van bijna 2 miljoen veehouders. In een context waarin alles dreigt stil te vallen, zorgen zij ervoor dat de diergeneeskundige zorg blijft doorgaan.

Een model dat verdere ondersteuning verdient

Na twintig jaar heeft de Lokale en Private Diergeneeskundige Dienstverlening zich bewezen als een onmisbare schakel in het diergezondheidssysteem van Niger. Ze toont aan dat een lokaal verankerd, goed georganiseerd en participatief netwerk de diergezondheid duurzaam kan verbeteren en tegelijk de levensomstandigheden van plattelandsgemeenschappen versterkt.

Het model werkt. Nu is het tijd om het verder uit te bouwen, duurzaam te verankeren en te erkennen als een essentiële pijler van de volksgezondheid.