Interview

Amadou Oury Bah, premier van Guinee

‘Armoede hoeft niet onontkoombaar te zijn’

Een gezin wandelt over een brede zanderige straat weg van de camera

Man with tousled hair and plaid shirt, sitting backward on a wooden chair, arms crossed on the chair's back, against a plain white background.

John Vandaele

28 juli 2026

Het West-Afrikaanse Guinee stevent dankzij Chinese investeringen af op een jaarlijkse economische groei van 10 procent. Maar premier Amadou Oury Bah wil niet te sterk afhangen van China en nodigt Europa ook uit om te investeren.

Guinee is in België relatief onbekend, maar het West-Afrikaanse land is naast een belangrijke goudproducent ook de grootste producent van bauxiet ter wereld. Dag en nacht schrapen reusachtige machines er bauxiet van de aardkorst. Treinen en vrachtwagens vervoeren het erts onafgebroken naar grote rivierhavens, vanwaar het wordt verscheept naar China en Europa om er aluminium van te maken.

Chinese bedrijven zijn intussen ook rechtstreeks actief in het land. Zo legden ze recent een 600 kilometer lange spoorlijn aan naar Simandou, in het zuidoosten van Guinee, waar grote ijzerertsreserves liggen. Begin dit jaar vertrokken de eerste ladingen ijzererts vanuit de immense haven van Moribaya richting China.

Volgens het Internationaal Muntfonds (IMF) zal Simandou de economische groei van Guinee dit jaar opdrijven tot 10 procent, een van de hoogste cijfers ter wereld. De regering presenteert ‘Simandou 2040’ dan ook als hét project dat het land moet ontwikkelen. Tegelijk overstijgt de economische dynamiek nu al de draagkracht van het land, met zware verkeersdrukte in en rond de hoofdstad Conakry.

Driehoeksrelaties

Eind 2025 werd generaal Mamady Doumbouya, die in 2021 met een staatsgreep aan de macht was gekomen, tot president verkozen. Eerste minister Amadou Oury Bah, een voormalig mensenrechtenactivist die als oppositiefiguur tussen 2010 en 2015 in Frankrijk in ballingschap leefde, moet de regering meer democratische geloofwaardigheid geven.

We spreken de premier, die ook bekend staat als ‘Bah Oury’, in hartje Conakry. Kort voor ons gesprek ontving hij vertegenwoordigers van de Europese energiesector. ‘Ik heb hen uitgenodigd om met ons samen te werken. In het oosten is de EU op Rusland gebotst, en ook de Verenigde Staten blijken niet de partner waarop Europa had gehoopt. Waarom kijkt Europa dan niet naar het Zuiden?’

Volgens Bah Oury beschikt het Afrikaanse continent over dezelfde troeven als andere regio’s, en vaak zelfs over meer. ‘We hebben veel menselijk kapitaal, maar we missen knowhow en kapitaal. Dat is precies wat Europa heeft. En als Europa door de huidige wereldcrises onvoldoende kapitaal kan mobiliseren, kunnen we ook met driehoeksrelaties werken, bijvoorbeeld met kapitaalkrachtige Arabische landen.’

Een driehoeksrelatie met China is ook mogelijk, zegt de premier. ‘Maar dat land is al zo sterk aanwezig dat we het evenwicht moeten herstellen. Niet dat China niet welkom is, maar we willen niet te afhankelijk zijn van wie dan ook. Dat is een strategische keuze.’

Elk jaar komen in Afrika 30 miljoen jonge mensen op de arbeidsmarkt. Enig idee hoeveel er dat in Guinee zijn?

Amadou Oury Bah: ‘We hebben een zeer informele economie, dus dat is moeilijk te zeggen. Het is wel zeker dat 75 procent van onze bevolking jonger is dan 35 jaar. De noodzaak om onze mensen te vormen en alles te doen wat deze generatie perspectief kan bieden, is dus van het grootste belang. Daarom zijn Simandou en die gloednieuwe spoorlijn zo belangrijk. Ze tonen dat we de capaciteit hebben om dingen gedaan te krijgen, en doorbreken het fatalistische idee – dat wij het niet kunnen, dat niets mogelijk is – die onze mentaliteit bedreigt.’

Geen perfecte democratie

Denkt u dat de bevolking het project ‘Simandou 2040’ steunt?

Amadou Oury Bah: ‘Ja, die staat er helemaal achter.’

Hoe weet u dat?

Amadou Oury Bah: ‘De bevolking heeft de politieke evolutie van de voorbije vijf jaar, die heeft geleid tot een rustig politiek proces, aanvaard. De mensen voelen dat we ontwaken.’

Toch is er weinig persvrijheid, worden mensen ontvoerd, of durven ze niet te praten aan de telefoon omdat ze vrezen afgeluisterd te worden.

Amadou Oury Bah: ‘Als een samenleving op een radicale manier transformeert, gebeurt dat niet zonder pijn. We hopen uiteraard dat die beperkt blijft. Het slagen van dit grote politieke project maakt niet iedereen in de politiek gelukkig. Sommigen die macht hebben verloren, willen niet dat dit nieuwe proces lukt.’

Werden daarom belangrijke oppositiepartijen uitgesloten tijdens de presidentsverkiezingen van 2025?

Amadou Oury Bah: ‘Dat was niet echt nodig, want die partijen waren vrijwel verdwenen. Guinee is veranderd. Politici die er niet in slagen hun eigen ideeën waar te maken, beperken zich daarom vaak tot kritiek leveren, waardoor de afstand tussen hen en de bevolking groeit. Om toch gehoord te worden, zoeken sommigen hun toevlucht tot provocatie.’

Wat voor politiek model staat u voor? Een waar economische ontwikkeling samengaat met een autoritaire bestuursstijl? Of een volledig democratisch systeem?

Amadou Oury Bah: ‘Er bestaat geen perfecte democratie. Nergens. De democratie is een superieure vorm van bestuur, maar de cultuur van geweld die generaties heeft getekend in een vingerknip doen verdwijnen, dat lukt niet. Het is als een aardbeving met naschokken. Met de tijd zullen de dingen zich normaliseren en zal die cultuur van geweld verdwijnen. Maar dat zal niet lukken als we de levensomstandigheden van onze mensen niet verbeteren. ‘Het bijzondere aan het huidige politieke proces is dat het meer en meer aan de verwachtingen van de bevolking wil voldoen.’

Amadou Oury Bah, premier van Guineen, aan zijn bureau

Transformatie

Die ambitie heeft u met ‘Simandou 2040’. Wat houdt dat project precies in?

Amadou Oury Bah: ‘De ijzermijn van Simandou is een van de rijkste ter wereld en wordt met de haven van Morebeya verbonden door een spoorlijn van 600 km waar er voorheen niks was. Deze spoorlijn zal niet alleen ijzererts vervoeren, maar ook personen en andere goederen. “Een ontwikkeling zonder spoorwegen is geen ontwikkeling”, wist de Oegandese president Museveni al.’

De overheid wil de inkomsten uit de ijzermijn gebruiken voor onderwijs, infrastructuur en landbouw. Maar volgens het IMF haalt Guinee minder uit mijnbouw dan andere Afrikaanse landen, onder meer door te royale fiscale vrijstellingen en transferpricing, het gegoochel van grote internationale mijnbedrijven met interne prijzen in verschillende landen.

Amadou Oury Bah: ‘Dat klopt, en daar moet verandering in komen. We hebben een delegatie naar Washington gestuurd voor overleg met het IMF. We willen tegen eind juni een akkoord bereiken dat ons helpt een economisch beleid te voeren dat aansluit bij onze ambities. Het doel is om meer middelen te genereren door een betere fiscaliteit. En daar moeten zowel landbouw, industrie, onderwijs als infrastructuur van profiteren. We willen af van een rente-economie die enkel ruwe grondstoffen uitvoert. Die grondstoffen moeten we voortaan zelf verwerken.’

Er zouden plannen bestaan voor vijf aluminiumraffinaderijen, waarvan er al één in aanbouw is. Klopt dat?

Amadou Oury Bah: ‘Ja. De president heeft dat geëist. De transformatie van onze producten, van onze bodem en onze ondergrond, moet in Guinee plaatsvinden. We zijn niet meer in een fase van inhoudsloze principeverklaringen. In mei vorig jaar hebben we het mijnkadaster herbekeken en een hele reeks mijntitels geannuleerd die niks meer betekenden. We willen die sector gezond maken, economisch rendabel en sociaal nuttig.’

“Geafrikaniseerd” bankenstelsel

Elk ton aluminium creëert twee ton giftige, rode modder. Hoe gaat u daarmee om?

Amadou Oury Bah: ‘U raakt hier een belangrijk punt aan. We moeten verder durven te kijken. Uit die rode modder kun je ook gallium winnen, en dat is nog waardevoller dan aluminium. Die rode modder vormt dus een extra rijkdom die we moeten verwerken en valoriseren. Gallium is strategisch belangrijk omdat het gebruikt wordt in halfgeleiders, lasers en satellieten. Guinee heeft er alle belang bij die sector te ontwikkelen.’

‘Vandaag controleert China meer dan 90 procent van de galliumproductie. Het heeft de export naar de VS verboden en beperkt ook de uitvoer naar andere landen. Als Europa zijn soevereiniteit wil vergroten, moet het zijn ogen openen en daar lessen uit trekken.’

Het Franse aluminiumbedrijf Alteo wil graag bauxiet raffineren in Guinee, maar krijgt voorlopig niet de middelen bijeen om zo’n fabriek te bouwen.

Amadou Oury Bah: ‘Ik heb met de Franse autoriteiten gesproken over het strategische belang om de basis van het kapitaal te verbreden naar Europees (en niet alleen Frans, red) niveau. Voor ons is het belangrijk niet uitsluitend afhankelijk te zijn van investeerders uit het Verre Oosten. We willen meer zijn dan enkel exporteurs van grondstoffen. Onze bauxietexport is in minder dan tien jaar gestegen van 20 miljoen naar 160 miljoen ton per jaar. Maar wordt die bauxiet in die landen echt verwerkt, of dient ze vooral als strategische reserve, terwijl wij er zelf veel meer waarde uit zouden kunnen halen? Dat moeten we dringend bijsturen. De EU moet haar langetermijnbelangen erkennen en haar afhankelijkheid van China afbouwen door in Guinee te investeren in de productie van gallium.’

Als buur van Afrika maakt Europa zich zorgen over migratie vanuit Afrika.

Amadou Oury Bah: ‘Dat kan ook gunstig evolueren. Vroeger lachte het Westen met de Chinezen, dat is nu anders. China, Japan en Zuid-Korea hebben enorme mogelijkheden van ontwikkeling gedemonstreerd. Dat heeft de kijk op deze landen veranderd.’

‘Vandaag kun je de aanwezigheid van Afrikanen zien als een invasie van illegalen die naar het rijke Europa komen. Maar over 25, 30 jaar, zo hoop ik toch, zal dat perspectief veranderd zijn, want de ontwikkeling zal hier plaatsvinden. De Afrikanen zullen dan niet meer gezien worden als mensen die werk komen afnemen, maar als mogelijke investeerders. Afrika verandert.’

Heeft Europa de keuze om daar deel van uit te maken of niet?

Amadou Oury Bah: ‘In het leven kies je niet altijd. De realiteit dringt zich soms op, ondanks ons. Kijk naar de wereld van de sport. Dertig jaar geleden speelden er amper Afrikanen in het Europese topvoetbal. Nu hebben alle grote ploegen Afrikaanse spelers, vaak van de tweede of derde generatie van migranten. De grote meerderheid van de Franse nationale ploeg bestaat uit mensen met een migratieachtergrond. Dat is een voorafspiegeling van wat ook in de economie zal gebeuren.’

‘Dat vergt tijd. Over dertig jaar zal je een ambitieuze, Afrikaanse economische klasse zien die de wereld wil veroveren, zoals de Chinezen en Indiërs dat vandaag doen. We zien dat nu al in onze banksector. Vroeger domineerden Europese banken zoals BNP Paribas of Société Générale onze bankensector. Nu hebben we vooral Afrikaanse banken van Nigerianen, Senegalezen en noem maar op. We hebben een “geafrikaniseerd” bankstelsel.’

Staat dat al op punt, want mensen staan in rijen aan te schuiven bij de bank?

Amadou Oury Bah: ‘Niemand geloofde dat ‘Simandou 2040’ zou lukken en er is dan ook niet op geanticipeerd, zelfs niet op politiek niveau. Maar de voorbije drie jaar is alles snel gegaan. Dat heeft een vlugge economische groei veroorzaakt, maar de infrastructuur is vooralsnog niet aangepast om daarmee om te gaan.’

Er is elektronisch betaalverkeer, maar tegelijk is er een gebrek aan cash. Hoe komt dat?

Amadou Oury Bah: ‘De cash is er, maar circuleert buiten de banken. Die moeten hun aanpak herdenken en meer beantwoorden aan de noden en verwachtingen van hun klanten.’

Veel mensen in Guinee werken in de landbouw en de visserij, maar mijnbouw en industrialisering bedreigen de inkomens van landbouwers en vissers. Hoe vermijd je dat?

Amadou Oury Bah: ‘Het grootste potentieel van Guinee ligt niet in de mijnbouw, maar in de landbouw in brede zin, inclusief veeteelt en visserij, zowel binnenlands als op zee. Op dat vlak kampen we nog met grote bestuurlijke problemen.’

Is iedereen overtuigd van het belang van landbouw, veeteelt en visserij?

Amadou Oury Bah: ‘Niet helemaal. Door het gemak van de rente op grondstoffen zijn veel leiders niet geneigd hun aanpak te herzien, of zich echt te richten op sectoren die essentieel zijn en waar de meeste mensen in werken. Deze regering is zich daar wel van bewust. Daarom is landbouw de eerste pijler van ‘Simandou 2040’.’

‘De infrastructuur die we bouwen moet de toegang tot markten voor landbouwers verbeteren. De komende drie jaar moeten we nog veel doen om de landbouw te versterken en de private sector te ondersteunen, want die is de belangrijkste motor voor een gediversifieerde economie. We moeten duidelijk maken dat daar ook voldoende inkomen te verdienen is, zodat mensen inzien dat armoede geen onontkoombaar noodlot hoeft te zijn.’

Dit artikel kwam tot stand met steun van het Fonds Pascal Decroos voor bijzondere journalistiek

Dit interview werd geschreven voor MO*160, het zomernummer van MO*magazine. Vind je dit artikel waardevol? Word dan proMO* voor slechts 4,60 euro per maand en help ons dit journalistieke project mogelijk maken, zonder betaalmuur, voor iedereen. Als proMO* ontvang je het magazine in je brievenbus én geniet je tal van andere voordelen.