‘Wetlands’ in Vlaanderen redden al 900 olympische zwembaden water per jaar

Decennialang was het devies: water zo snel mogelijk afvoeren naar zee. Het gevolg is verdroging en economische schade, zegt Natuurpunt. De organisatie zet daarom volop in op een “Wetlandplan”: volgend jaar 1500 hectare natte natuur herstellen in 18 gebieden in Vlaanderen.

‘Dankzij gerichte herstelprojecten zijn we erin geslaagd om op minder dan 2 jaar tijd jaarlijks al de hoeveelheid water van bijna 900 olympische zwembaden opnieuw in de grond te laten trekken, in plaats van dat rechtstreeks naar zee te laten vloeien via onze waterlopen’, zegt Dirk Vandervelden, woordvoerder bij Natuurpunt. ‘Die aanpak blijkt essentieel in tijden van toenemende droogte en extreme weersomstandigheden die tot wateroverlast leiden.’

Biodiversiteit

Het herstel van dergelijke wetlands heeft bovendien grote voordelen voor de natuur en het klimaat. Door water lokaal vast te houden, krijgen kwetsbare ecosystemen zoals broekbossen, natte graslanden, rietmoerassen en veengebieden opnieuw kansen. Tegelijk slaan deze gebieden grote hoeveelheden koolstof op in de bodem.

Meer dan 75 procent van de historische natte gebieden in Vlaanderen is verdwenen. Natuurpunt schat dat nog 147.000 hectare potentieel herstelbaar is.

‘Waar het water terugkeert, volgt ook de biodiversiteit’, legt Vandervelden uit. ‘Bedreigde planten, zeldzame vogels, amfibieën en insecten vinden opnieuw geschikte leefgebieden. Onder meer de kraanvogel, de zeearend, de grutto, de boomkikker, de Kempense heidelibel en de wateraardbei kunnen dankzij de inspanningen van Natuurpunt blijven voortbestaan. Door natuurgebieden te verbinden en te versterken, groeit bovendien de ecologische veerkracht tegen langdurige droogte en andere klimaatextremen.’

Verkoelend

De natte gebieden functioneren als natuurlijke sponzen die water vasthouden bij hevige regen en het langzaam in de grond laten trekken, waardoor grondwaterreserves worden aangevuld.

Daarnaast hebben natte natuurgebieden een sterk verkoelend effect. Uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen blijkt dat de gebieden lokaal tot 5 graden Celsius afkoeling kunnen bieden, met een effect tot 2 kilometer in de omgeving.

Uiteindelijk heeft ook de economie er baat bij, zegt Natuurpunt. Droogte veroorzaakt jaarlijks miljoenen euro’s schade door mislukte oogsten en problemen met de stabiliteit van woningen. Tegelijk is één op de vier jobs in Vlaanderen afhankelijk van voldoende waterbeschikbaarheid. Met het Wetlandplan bouwt Natuurpunt actief aan de “waterbank” van Vlaanderen, klinkt het.

Sponslandschap

Ondanks de bemoedigende resultaten blijft de uitdaging groot. Meer dan 75 procent van de historische natte gebieden in Vlaanderen is verdwenen. Natuurpunt schat dat nog 147.000 hectare potentieel herstelbaar is.

Daarom werkt de organisatie aan een “Wetlandplan 2.0” om het jaarlijks geïnfiltreerde watervolume verder op te schalen en te evolueren naar één samenhangend sponslandschap dat water vasthoudt wanneer het kan en afgeeft wanneer dat nodig is.