Belgen in het buitenland: no taxation without representation

‘Tijdens de verkiezingen vormen de Belgen in het buitenland zeker een factor van belang’, zegt Hendrik Vuye, professor staatsrecht aan de Universiteit van Namen. ‘Zoveel stemmen, daar zal elke politicus voor gaan. Het zal misschien geen grote maar toch een marginale invloed hebben –en voor een politieke partij is een zetel een zetel.’

Belgen in het buitenland kunnen op verschillende manieren hun stem uitbrengen: persoonlijk of bij volmacht stemmen in een Belgische gemeente of diplomatieke of consulaire post. Ook stemming per brief is mogelijk.

In 1998 is het stemrecht voor Belgen in het buitenland in het kieswetboek ingeschreven. Vuye: ‘Toen waren er veel voorwaarden en was het niet verplicht. Maar weinig Belgen –hooguit een twintigtal– hebben bij de verkiezingen van 1999 van de mogelijkheid gebruik gemaakt.’ 

Vervolgens werd de stemplicht ingevoerd –al is die in de praktijk niet afdwingbaar. Bij de verkiezingen van 2003 hebben 113.987 Belgen vanuit het buitenland gestemd.

Vlinderakkoord

In 2011 werd de procedure opnieuw aangepast, in het Vlinderakkoord over de staatshervorming. Vuye: ‘Het Vlinderakkoord voert objectieve criteria in: je kunt niet langer eender waar gaan stemmen. Er moet een objectieve band zijn tussen kiezer in het buitenland en de gemeente waar hij zijn stem uitbrengt. In de praktijk is dat vaak de laatste hoofdverblijfplaats of de geboorteplaats. Voorheen ging men vaak stemmen in Halle-Vilvoorde. Nu zal het verspreid zijn over gans België.’

Opmerkelijk: landgenoten in het buitenland kunnen enkel stemmen voor het federale parlement, niet voor de deelstaatparlementen. Vuye: ‘Daarover is spijtig genoeg geen compromis bereikt. De PS is tegen omdat langs Franstalige kant de MR meer stemmen haalt bij de Belgen in het buitenland. Toen Elio Di Rupo op de verkiezingsavond in 2007 even ging rusten had zijn partij één zetel voorsprong op de MR. Vier uur later werd hij wakker en stond de PS drie zetels achter MR. Wat was er gebeurd? Intussen had men ook de stemmen geteld van de Belgen in het buitenland.’

Belastingen

Of landgenoten in het buitenland ook belastingen moeten betalen aan de Belgische schatkist hangt af van de concrete situatie.

‘Een Belg die zijn domicilie in buitenland heeft, is in principe in België geen persoonsbelasting verschuldigd’, zegt Francis Adyns, woordvoerder van de Federale Overheidsdienst Financiën. ‘Maar “Ik verblijf in buitenland en daarmee is kous af”, zo eenvoudig is het niet. De wettekst is weliswaar kort maar de rechtspraak errond is enorm omvangrijk. Facturen van elektriciteit en water bijvoorbeeld kunnen een aanwijzing zijn om uit te maken waar een persoon het meeste van zijn tijd doorbrengt. Het is een feitenkwestie die door de rechter beoordeeld wordt.’

Als bijvoorbeeld beide partners met hun gezin in het buitenland wonen en werken, dan moet dat niet. Tenzij ze in België hun zogenaamde “zetel van hun fortuin” hebben behouden. Dat is de ‘plaats van waaruit een eigenaar zijn goederen beheert of van waaruit hij toezicht houdt over hun beheer’ of ‘de plaats waar een persoon de zetel van zijn zaken of van zijn bezigheden heeft’. 

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3174   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur